Υπηρεσία Τεχνικής και Νομικής Υποστήριξης Ιδρυματικών Αποθετηρίων

Συχνές Ερωτήσεις

Τι είναι ένα Ιδρυματικό Αποθετήριο (ΙΑ);

Ποια τα πλεονεκτήματα από την κατάθεση ενός τεκμηρίου στο ΙΑ;

Ποιος αποφασίζει τι θα κατατεθεί και τι όχι σε ένα ΙΑ;

Ποιος έχει δυνατότητα κατάθεσης στο ΙΑ;

Ποια είναι η διαδικασία κατάθεσης στο ΙΑ;

Ποιοι τύποι αρχείων επιτρέπεται να ανεβούν στο ΙΑ;

Σε περίπτωση που το τεκμήριο έχει δημιουργηθεί σε συνεργασία με άλλους συνεργάτες είτε από το ίδιο είτε από άλλο Ίδρυμα, είναι δυνατόν να κατατεθεί στο ΙΑ;

Ποιες άδειες Χρήσης ισχύουν στο ΙΑ;

Αν κατατεθεί κάποια εργασία στο ΙΑ, μπορεί να δημοσιευθεί και κάπου αλλού;

Αν κάποιος καταθέτης αποχωρήσει από το Ίδρυμα η εργασία του απομακρύνεται από το ΙΑ;

Υπάρχει υλικό είτε σε ψηφιακή είτε σε έντυπη μορφή που να αφορά τις διαδικασίες του ΙΑ;

Είμαι νέο μέλος του Ιδρύματος, μπορώ να βάλω προηγούμενες εργασίες μου στο ΙΑ;

Τι συμβαίνει σε περίπτωση που συμβεί κάποιο παράπονο για κάποια εργασία που έχει ανέβει στο ΙΑ;

Τα ηλεκτρονικά αποθετήρια αποτελούν ψηφιακές βάσεις δεδομένων που παρέχουν ελεύθερη, χωρίς περιορισμούς πρόσβαση μέσω Διαδικτύου σε ακαδημαϊκό και ερευνητικό περιεχόμενο . Συνήθως, τα ηλεκτρονικά αποθετήρια υλοποιούνται και υποστηρίζονται από ακαδημαϊκούς και ερευνητικούς φορείς, οι οποίοι συγκεντρώνουν, οργανώνουν και διατηρούν σε αυτά ψηφιακό υλικό που αποτελεί προϊόν της λειτουργίας τους και το οποίο διαθέτουν ελεύθερα ή και ελεγχόμενα, αν υπάρχει κάποιος περιορισμός πνευματικών δικαιωμάτων.

Η φύση του υλικού που κατατίθεται σε ηλεκτρονικά αποθετήρια παρουσιάζει μεγάλη ποικιλομορφία, καθώς εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη φύση του φορέα που υλοποιεί το αποθετήριο και το θεματικό χώρο στον οποίο αυτός δραστηριοποιείται και μπορεί να περιλαμβάνει από εργασίες φοιτητών, εκπαιδευτικό υλικό και επιστημονικές δημοσιεύσεις μέχρι κεφάλαια βιβλίων, ερευνητικά δεδομένα, τμήματα προγραμμάτων (κώδικα), παράγωγα προγραμμάτων (π.χ. σχέδια από εργαλεία για CAD/CAE, πολυμεσικό υλικό) και οπτικοακουστικό υλικό.

Τα οφέλη που μπορεί να προσδώσει η ανάπτυξη και λειτουργία ενός ηλεκτρονικού αποθετηρίου σε ένα ακαδημαϊκό ίδρυμα είναι πολυάριθμα και ιδιαιτέρως σημαντικά. Ενδεικτικά, η παρουσία ενός αποθετηρίου μπορεί να:

 

  • αυξήσει την προβολή και να συνεισφέρει στη διάδοση των ερευνητικών αποτελεσμάτων που παράγονται εντός του ιδρύματος.
  • προβάλει το ίδρυμα δίνοντας μια πιο πλήρη εικόνα του σε μελλοντικούς φοιτητές και προσωπικό, αλλά και σε πιθανούς συνεργάτες και ερευνητές.
  • συλλέξει σε ένα κεντρικό σημείο και να συμβάλει στη μακροχρόνια διατήρηση και επικαιροποιημένη αναφορικά με το μορφότυπο διάθεση (π.χ. τα αρχεία PostScript δυνητικά μπορεί να προσφέρονται σε μορφή pdf) των παραγόμενων ψηφιακών αποτελεσμάτων.
  • συμβάλει στην ποσοτικοποίηση των ερευνητικών και ακαδημαϊκών δραστηριοτήτων και επιδόσεων του ιδρύματος και άρα στην αξιολόγηση της ερευνητικής παραγωγής και αριστείας του συνολικά καθώς και στα επιμέρους επίπεδα της ακαδημαϊκής δομής (παραρτήματα, σχολές, τμήματα, εργαστήρια, ομάδες).
  • αποτελέσει ένα κεντρικό μέρος συλλογής της τρέχουσας έρευνας που πραγματοποιείται εντός του ιδρύματος.
  • συμβάλει στην προσέλκυση ερευνητικών επιχορηγήσεων και στη σύσταση κοινοπραξιών για τη συμμετοχή σε μεγάλα ερευνητικά έργα.
  • ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών ερευνητών Ιδρυμάτων καθώς και τη διεπιστημονική έρευνα.
  • συγκεντρώνει και να παρέχει στους φοιτητές διαλέξεις και λοιπό διδακτικό υλικό.
  • υποστηρίξει τη μελέτη και έρευνα των φοιτητών παρέχοντας πρόσβαση σε παλαιότερες διπλωματικές εργασίες και διδακτορικές διατριβές.

 

Είναι πολύ σημαντικό η ακαδημαϊκή κοινότητα να αποφασίσει τι είναι κατάλληλο να κατατεθεί σε ένα ΙΑ. Με τον πιο ευρύ ορισμό σε ένα ιδρυματικό αποθετήριο μπορεί να κατατεθεί οποιοδήποτε υλικό έχει παραχθεί μέσα στο εκάστοτε ακαδημαϊκό ίδρυμα. Στην γενική περίπτωση μπορεί να είναι οτιδήποτε οι ακαδημαϊκοί ή οι ερευνητές θεωρούν οτι είναι κατάλληλο για να κατατεθεί στο ΙΑ. Υπάρχουν βέβαια και κάποιες εξαιρέσεις όπως για παράδειγμα αποτελέσματα έρευνας που μπορεί να περιέχει ευαίσθητα δεδομένα. Σε κάθε περίπτωση είναι αντικείμενο της ερευνητικής επιτροπής του εκάστοτε ιδρύματος το τι μπορεί να κατατεθεί και τι όχι σε ένα ΙΑ.

Καταθέτης θεωρείται κάθε χρήστης στον οποίο δίδεται το δικαίωμα κατάθεσης τεκμηρίων στο ηλεκτρονικό αποθετήριο. Η συγκεκριμένη κατηγορία, μάλιστα, περιλαμβάνει έναν σημαντικό αριθμό υποκατηγοριών χρηστών που προκύπτει από την ακαδημαϊκή και όχι μόνο ιδιότητά τους.

Στην παρούσα κατηγορία εμπεριέχονται τόσο οι προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές όσο και οι υποψήφιοι διδάκτορες του ακαδημαϊκού ιδρύματος στο οποίο ανήκει το αποθετήριο. Οι συγκεκριμένες ομάδες αναμένεται (ή και απαιτείται, ανάλογα με την πολιτική κατάθεσης που ακολουθεί το συγκεκριμένο ίδρυμα) να καταθέτουν στο σύστημα τις διπλωματικές τους εργασίες, εργασίες τους που έχουν δημοσιευθεί σε πρακτικά συνεδρίων, σε περιοδικά, ή και σε συλλογές βιβλίων, καθώς και άλλο υλικό το οποίο τις συνοδεύει.

Στους καταθέτες ανήκει και η ομάδα των ακαδημαϊκών, δηλαδή όλο το διδακτικό και ερευνητικό προσωπικό ενός ιδρύματος. Η παραπάνω ομάδα αναμένεται να τροφοδοτήσει το σύστημα με δημοσιευμένες εργασίες σε πρακτικά συνεδρίων, περιοδικά ή συλλογές βιβλίων, καθώς και με αναφορές ή παρουσιάσεις που έχουν προκύψει ύστερα από μελέτες στο πλαίσιο ερευνητικών ή άλλων χρηματοδοτούμενων από το δημόσιο και ιδιωτικό τομέα προγραμμάτων.

Στις περισσότερες περιπτώσεις, μάλιστα, ο καταθέτης ταυτίζεται με τον κύριο συγγραφέα του εκάστοτε κατατιθέμενου τεκμηρίου και, κατ' επέκταση, με τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων επ’ αυτού.

Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις όπου ο καταθέτης είναι είτε κάποιο ειδικά εξουσιοδοτημένο πρόσωπο, είτε ακόμα και κάποιο μέλος της ίδιας της ομάδας των διαχειριστών αποθετηρίου. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε κατάθεση δια μεσολάβησης, όπου ο καταθέτης δεν είναι πλέον ένας εκ των συγγραφέων και κατά συνέπεια κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων, αλλά το προσωπικό της Βιβλιοθήκης του ιδρύματος, που έχει εξουσιοδοτηθεί από τους συγγραφείς να διεκπεραιώσει την κατάθεση του τεκμηρίου. Χαρακτηριστικά αντίστοιχα παραδείγματα αποτελούν οι περιοδικές εκδόσεις ενός ιδρύματος, ή οι εργασίες που δημοσιεύτηκαν από άτομα τα οποία δεν εντάσσονται πια στο δυναμικό του ιδρύματος, αλλά σε μεγάλο βαθμό πραγματοποιήθηκαν σε περίοδο όπου εργαζόταν σε αυτό.

Τα είδη υλικού που μπορούν να κατατεθούν σε ένα ΙΑ ομαδοποιούνται σε τρεις κατηγορίες:

  1. διπλωματικές/πτυχιακές εργασίες και μεταπτυχιακές εργασίες
  2. διδακτορικές διατριβές
  3. επιστημονικές δημοσιεύσεις και άλλο υλικό

Για κάθε μία εκ των οποίων ορίζεται και μια ξεχωριστή ροή εργασίας για την κατάθεση σε ένα ΙΑ. Σε αυτές τις ροές εργασίας, συμμετέχουν τόσο φυσικά πρόσωπα (π.χ. φοιτητής, επιβλέπον μέλος ΔΕΠ) όσο και θεσμικά/συλλογικά όργανα (π.χ. σχολή/τμήμα, Γραμματεία, Βιβλιοθήκη).

Κατάθεση πτυχιακών / μεταπτυχιακών εργασιών

Οι διπλωματικές/πτυχιακές και οι μεταπτυχιακές εργασίες αποτελούν είδη τεκμηρίων που, κατά κανόνα, ακολουθούν σχεδόν πανομοιότυπες διαδικασίες εκπόνησης, αλλά και κατάθεσης σε ένα ΙΑ. Αυτός είναι και ο λόγος που επιλέγεται ο ορισμός κοινής ροής εργασίας για αυτά τα δύο είδη τεκμηρίων. Μια ολοκληρωμένη τυπική ροή εργασίας για αυτή την κατηγορία τεκμηρίων χωρίζεται σε δύο διαδοχικά σκέλη:

  • στο σκέλος της ανάθεσης, εκπόνησης και έγκρισης της εργασίας
  • στο σκέλος της κατάθεσης της εγκεκριμένης εργασίας και πιθανού συμπληρωματικού υλικού στο αποθετήριο

Το σκέλος της κατάθεσης της εργασίας στο ΙΑ ξεκινά με την επιτυχή εξέταση και έγκριση της εργασίας από την εξεταστική επιτροπή. Το συγκεκριμένο στάδιο της ροής εργασίας λαμβάνει ως είσοδο μια εγκεκριμένη εργασία και παράγει ως έξοδο μια βεβαίωση κατάθεσης αυτής στο ΙΑ.

Εγκεκριμένη έκδοση εργασίας ονομάζεται η ηλεκτρονική έκδοση μιας διπλωματικής/πτυχιακής ή μεταπτυχιακής εργασίας ενός φοιτητή, στην οποία είναι ενσωματωμένες όλες οι πιθανές διορθώσεις και προτάσεις των μελών της εξεταστικής επιτροπής, καθώς και οι ψηφιακές υπογραφές τους. Επίσης, η εγκεκριμένη έκδοση ΜΠΟΡΕΙ να περιέχει και συνοδευτικό υλικό που ενισχύει την κατανόηση του κειμένου της εργασίας, όπως π.χ. πηγαίος κώδικας, σχεδιαγράμματα.

Τα βήματα που, κατά σειρά (με εξαίρεση τα βήματα 1-3), ΠΡΕΠΕΙ να περιλαμβάνει το σκέλος κατάθεσης της ροής εργασίας είναι:

  1. συμπλήρωση μεταδεδομένων εργασίας
  2. εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης για την εργασία
  3. υποβολή εγκεκριμένης έκδοσης εργασίας
  4. έλεγχος μεταδεδομένων από προσωπικό της ιδρυματικής βιβλιοθήκης
  5. έκδοση βεβαίωσης κατάθεσης εργασίας

Η συμπλήρωση των μεταδεδομένων της εργασίας αποτελεί βήμα διαδικασίας που δέχεται είσοδο από ανθρώπινο χρήστη και ΠΡΕΠΕΙ να επιτρέπει και να εξασφαλίζει τουλάχιστον τη συμπλήρωση των υποχρεωτικών πεδίων μεταδεδομένων που προβλέπονται από την πολιτική του ιδρύματος. Επίσης, κατ’ ελάχιστον, η διαδικασία ΠΡΕΠΕΙ να υποστηρίζει και να εξασφαλίζει τη συμπλήρωση των υποχρεωτικών πεδίων του σχήματος μεταδεδομένων healMeta.

Η εφαρμογή της άδειας χρήσης και της πολιτικής πρόσβασης για την υποβαλλόμενη εργασία αποτελεί ξεχωριστό βήμα της ροής εργασίας, κατά το οποίο ο καταθέτης ενημερώνεται και επιβεβαιώνει την άδεια χρήσης και την πολιτική πρόσβασης που θα εφαρμοστούν στο κατατιθέμενο τεκμήριο. Η άδεια χρήσης που θα ισχύει για την κατατιθέμενη εργασία ΠΡΟΤΕΙΝΕΤΑΙ να αποτελεί μέρος της σχετικής πολιτικής του ιδρύματος και να αποτελεί την προεπιλογή για κάθε τεκμήριο (βλέπε διοικητικό/εκπαιδευτικό σκέλος). ΠΡΟΑΙΡΕΤΙΚΑ, ο καταθέτης μπορεί να επιλέγει την άδεια χρήσης από ένα προκαθορισμένο σύνολο αδειών που έχουν επιλεγεί στο πλαίσιο της αντίστοιχης ιδρυματικής πολιτικής. Η συμπλήρωση των μεταδεδομένων της εργασίας αποτελεί βήμα διαδικασίας που δέχεται είσοδο από ανθρώπινο χρήστη και ΠΡΕΠΕΙ να επιτρέπει και να εξασφαλίζει τουλάχιστον τη συμπλήρωση των υποχρεωτικών πεδίων μεταδεδομένων που προβλέπονται από την πολιτική του ιδρύματος. Επίσης, κατ’ ελάχιστον, η διαδικασία ΠΡΕΠΕΙ να υποστηρίζει και να εξασφαλίζει τη συμπλήρωση των υποχρεωτικών πεδίων του σχήματος μεταδεδομένων healMeta .

Το ίδρυμα ΜΠΟΡΕΙ να χρησιμοποιεί και άλλες πολιτικές πρόσβασης για τα τεκμήρια του ΙΑ του, αν το κρίνει απαραίτητο (π.χ. πρόσβαση εντός του δικτύου του ιδρύματος, πρόσβαση από πιστοποιημένους χρήστες). Επίσης, το ίδρυμα ΜΠΟΡΕΙ να επιτρέπει στον καταθέτη την δυνατότητα επιλογής πολιτικής πρόσβασης στην εργασία που αυτός υποβάλλει.

Το στάδιο της υποβολής της εγκεκριμένης έκδοσης της διπλωματικής/πτυχιακής ή μεταπτυχιακής εργασίας περιλαμβάνει την ηλεκτρονική κατάθεση όλων των αρχείων που αποτελούν την εγκεκριμένη εργασία.

Το στάδιο του ελέγχου των μεταδεδομένων που έχουν συμπληρωθεί στο βήμα 1 πραγματοποιείται από προσωπικό της ιδρυματικής βιβλιοθήκης. Το συγκεκριμένο στάδιο εκτελείται μετά από την επιτυχή ολοκλήρωση και των 3 πρώτων βημάτων της ροής εργασίας και ΠΡΕΠΕΙ να προβλέπει τη δυνατότητα διόρθωσης των μεταδεδομένων από το χρήστη που διενεργεί τον έλεγχο, ενώ ΣΥΝΙΣΤΑΤΑΙ η πρόβλεψη δυνατότητας επικοινωνίας με τον συγγραφέα της εργασίας για την παραγωγή των τελικών μεταδεδομένων. Επίσης, ΜΠΟΡΕΙ να παρέχεται η δυνατότητα επισκόπησης και ελέγχου των μεταδεδομένων και στο επιβλέπον μέλος ΔΕΠ.

Το στάδιο της έκδοσης βεβαίωσης κατάθεσης εκτελείται μετά από την επιτυχή ολοκλήρωση του βήματος 4. Η βεβαίωση κατάθεσης εργασίας ΠΡΕΠΕΙ να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη του αντίστοιχου τίτλου σπουδών (δίπλωμα/πτυχίο ή μεταπτυχιακό δίπλωμα). Η διαδικασία που ακολουθείται μετά την έκδοση της βεβαίωσης κατάθεσης και οδηγεί στη λήψη του τίτλου σπουδών θεωρείται ότι δεν ανήκει στο σκέλος κατάθεσης και το ίδρυμα έχει την ελευθερία να ακολουθήσει τη διαδικασία που ταιριάζει καλύτερα στις δομές διοίκησής του.

Κατάθεση διδακτορικών διατριβών

Η διαδικασία εκπόνησης αλλά και το τελικό αποτέλεσμα μιας διδακτορικής διατριβής παρουσιάζει αρκετές ομοιότητες με αυτά των διπλωματικών/πτυχιακών και μεταπτυχιακών εργασιών. Μια αξιοσημείωτη διαφορά μεταξύ των δύο, ωστόσο, έγκειται στο γεγονός ότι, στην περίπτωση μιας διδακτορικής διατριβής, εκτός από το τελικό κείμενο, παράγεται και ένας αριθμός επιστημονικών δημοσιεύσεων, οι οποίες επίσης χρειάζεται να κατατεθούν στο ΙΑ, δεδομένου ότι αυτές αποτελούν πνευματική παραγωγή του ιδρύματος.

Όπως και στην περίπτωση πτυχιακών και μεταπτυχιακών εργασιών, η ροή κατάθεσης αποτελείται από:

  • το διοικητικό/εκπαιδευτικό σκέλος, το οποίο παρουσιάζει μικρές διαφοροποιήσεις μεταξύ των ιδρυμάτων και η εφαρμογή του οποίου, όπως περιγράφεται στην επόμενη παράγραφο, είναι προαιρετική και
  • από το σκέλος κατάθεσης, που προτείνεται να υιοθετηθεί από το σύνολο των ιδρυμάτων.

Το σκέλος κατάθεσης μιας διδακτορικής διατριβής και των παράγωγων δημοσιεύσεων αυτής επεκτείνει το σκέλος κατάθεσης για διπλωματικές/πτυχιακές και μεταπτυχιακές εργασίες. Συνεπώς, ισχύουν όσα αναφέρθηκαν στην ενότητα 3.1, αντικαθιστώντας τον όρο εγκεκριμένη εργασία με τον όρο εγκεκριμένη διατριβή. Επίσης, τα βήματα 1-4 της ενότητας 3.1 επαναλαμβάνονται, εκτός από την εγκεκριμένη διατριβή, και για κάθε παράγωγη δημοσίευση. Το βήμα 3 για την κατάθεση δημοσιεύσεων τροποποιείται ώστε να αναφέρεται στην υποβολή της επιτρεπόμενης για αυταρχειοθέτηση έκδοσης της δημοσίευσης. Το βήμα 5 τροποποιείται και αφορά στην έκδοση βεβαίωσης κατάθεσης διατριβής και παράγωγων δημοσιεύσεων. Η συγκεκριμένη βεβαίωση κατάθεσης διατριβής και παράγωγων δημοσιεύσεων πρέπει να αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη λήψη του διδακτορικού διπλώματος.

Με βάση τα προαναφερθέντα, τα βήματα του σκέλους κατάθεσης για διδακτορικές διατριβές είναι τα παρακάτω:

  • 1α. συμπλήρωση μεταδεδομένων διατριβής
  • 2α. εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης για την διατριβή
  • 3α. υποβολή εγκεκριμένης έκδοσης διατριβής
  • 4α. έλεγχος μεταδεδομένων από προσωπικό της ιδρυματικής βιβλιοθήκης
  • 1β. συμπλήρωση μεταδεδομένων δημοσίευσης
  • 2β. εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης για την δημοσίευση
  • 3β. υποβολή επιτρεπόμενης για αυταρχειοθέτηση έκδοσης δημοσίευσης
  • 4β. έλεγχος μεταδεδομένων από προσωπικό της ιδρυματικής βιβλιοθήκης
  • ...
  • 1ν. συμπλήρωση μεταδεδομένων δημοσίευσης
  • 2ν. εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης για την δημοσίευση
  • 3ν. υποβολή επιτρεπόμενης για αυταρχειοθέτηση έκδοσης δημοσίευσης
  • 4ν. έλεγχος μεταδεδομένων από προσωπικό της ιδρυματικής βιβλιοθήκης
  • 5. έκδοση βεβαίωσης κατάθεσης εργασίας και παράγωγων δημοσιεύσεων

Για το βήμα συμπλήρωσης μεταδεδομένων (τόσο για διατριβή όσο και για δημοσιεύσεις), ισχύουν όσα αναφέρθηκαν στην ενότητα Κατάθεση πτυχιακών εργασιών.

Όσον αφορά στα βήματα εφαρμογής άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης και υποβολής της επιτρεπόμενης έκδοσης της δημοσίευσης, αυτά χρειάζεται να προσαρμοστούν ώστε να λάβουν υπόψη τους τον κάτοχο των πνευματικών δικαιωμάτων της εκάστοτε επιστημονικής δημοσίευσης. Ενώ ο κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων μιας διατριβής είναι ο ίδιος ο συγγραφέας της, με συνέπεια αυτός να έχει την ευχέρεια να παραχωρήσει δικαιώματα χρήσης της σε τρίτους και να καθορίσει την πολιτική πρόσβασης σε αυτή, δεν ισχύει απαραίτητα το ίδιο και για μια επιστημονική δημοσίευση, όπου μέρος των πνευματικών δικαιωμάτων έχει πιθανώς μεταβιβαστεί στον εκδότη μέσω σύμβασης που έχει υπογραφεί από τον συγγραφέα. Συνεπώς, ο καταθέτης της δημοσίευσης οφείλει να διερευνήσει αν επιτρέπεται η αρχειοθέτηση αυτής στο ΙΑ, ποια έκδοσή της μπορεί να αρχειοθετηθεί και σε πόσο χρονικό διάστημα από την δημοσίευσή της. Οι πληροφορίες αυτές συνήθως αναφέρονται στη σύμβαση που έχει υπογραφεί με τον έκδοτη, αλλά μπορούν να ανακτηθούν και από την ιστοσελίδα του εκδότη ή από σχετικές υπηρεσίες (π.χ. SHERPA/RoMEO).

Το ίδρυμα μπορεί να υιοθετήσει μια προεπιλεγμένη στρατηγική για την κατάθεση δημοσιεύσεων, αν και είναι απαραίτητη η κατά περίπτωση αντιμετώπιση του ζητήματος από τον ίδιο τον καταθέτη. Σε αυτό το πλαίσιο, ως γενική στρατηγική, προτείνεται η κατάθεση της postprint έκδοσης της δημοσίευσης, εφαρμογή πολιτικής ελεύθερης πρόσβασης και διάθεση της δημοσίευσης με κάποια άδεια Creative Commons που αποκλείει την εμπορική χρήση του τεκμηρίου.

Οι ομάδες βημάτων 1β-4β,…,1ν-4ν, οι οποίες αναφέρονται στην κατάθεση παράγωγων δημοσιεύσεων, μπορούν να εκτελεστούν με οποιαδήποτε σειρά, ακόμα και πριν τα βήματα 1α-4α, δηλαδή πριν την κατάθεση της διατριβής ή ακόμα και κατά το στάδιο της εκπόνησης της διατριβής. Το βήμα 5, στο οποίο εκδίδεται η βεβαίωση κατάθεσης διατριβής και παράγωγων δημοσιεύσεων, εκτελείται μετά την επιτυχή ολοκλήρωση όλων των προηγούμενων βημάτων.

Κατάθεση δημοσιευμένου έργου και άλλου υλικού

Η τρίτη κατηγορία υλικού για την οποία ορίζεται μια ξεχωριστή ροή εργασίας περιλαμβάνει κάθε είδους υλικό που δεν ανήκει στις δύο πρώτες κατηγορίες και μπορεί να κατατεθεί σε ένα ΙΑ, δηλαδή ενδεικτικά:

  • επιστημονικές δημοσιεύσεις που δεν έχουν παραχθεί στο πλαίσιο διδακτορικής διατριβής
  • εκπαιδευτικό υλικό, όπως παρουσιάσεις και σημειώσεις διαλέξεων
  • λογισμικό ανοικτού κώδικα
  • συλλογές δεδομένων
  • τεκμήρια ήχου και εικόνας

Η διαφορά της συγκεκριμένης κατηγορίας υλικού με τις δύο προηγούμενες έγκειται στο γεγονός ότι η κατάθεση υλικού δεν συνδέεται σε αυτή την περίπτωση με την απόκτηση κάποιου τίτλου σπουδών, με αποτέλεσμα να έχει προαιρετικό χαρακτήρα. Εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση δημοσιεύσεων που χρηματοδοτήθηκαν από ερευνητικό πρόγραμμα που επιβάλλει την κατάθεσή τους σε ΙΑ.

Τα βήματα που πρέπει να περιλαμβάνει η ροή εργασίας είναι:

  1. συμπλήρωση μεταδεδομένων τεκμηρίου
  2. εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης για το υποβαλλόμενο τεκμήριο
  3. υποβολή τεκμηρίου

Τα παραπάνω βήματα μπορούν να εκτελεστούν με οποιαδήποτε σειρά. Τα βήματα αυτά είναι της συμπλήρωσης μεταδεδομένων και υποβολής τεκμηρίου είναι πανομοιότυπα με τα αντίστοιχα βήματα 1 και 3 της ροής εργασίας της ενότητας Κατάθεση πτυχιακών εργασιών. Όσον αφορά στην εφαρμογή άδειας χρήσης και πολιτικής πρόσβασης, αν ο καταθέτης είναι και ο κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων, τότε ισχύουν όσα αναλύθηκαν για το βήμα 2 της ροής εργασίας της ενότητας Κατάθεση πτυχιακών εργασιών, δηλαδή προτείνεται πολιτική ελεύθερης πρόσβασης και εφαρμογή ανοικτών αδειών Creative Commons για το υποβαλλόμενο τεκμήριο.

Στην περίπτωση που το υλικό είναι δημοσιευμένο, ο καταθέτης οφείλει να διερευνήσει την πολιτική αρχειοθέτησης του εκδότη, ακολουθώντας κάποιες από τις ενέργειες που αναφέρθηκαν στην ενότητα Κατάθεση διδακτορικών διατριβών, καθώς και να εξασφαλίσει ότι η κατατιθέμενη έκδοση είναι η επιτρεπόμενη προς αρχειοθέτηση έκδοση της δημοσίευσης.

 

Στον επόμενο πίνακα, παρουσιάζονται οι επικρατέστεροι τύποι αρχείων, οι οποίοι θα πρέπει να προτιμώνται κατά την κατάθεση ενός τεκμηρίου, δεδομένου ότι θεωρούνται τεχνολογικά ώριμοι και καλά τεκμηριωμένοι, διευκολύνοντας την διατηρησιμότητα των τεκμηρίων ενός αποθετηρίου. Στον ίδιο πίνακα, περιλαμβάνονται και κάποιοι λιγότερο κοινοί τύποι αρχείων, μεταξύ των οποίων μορφότυπα εγγράφων, λογιστικών φύλλων, παρουσιάσεων, εικόνων και βίντεο.

Είναι δυνατόν το τεκμήριο να κατατεθεί στο ΙΑ εφόσον υπάρχει η σχετική άδεια από τους υπόλοιπους συν-συγγραφείς.

Το περιεχόμενο του Αποθετηρίου επί του οποίου η ΕΕΛΛΑΚ έχει τα απαραίτητα πνευματική δικαιώματα ή άδειες χρήσης εκτός εάν αναφέρεται ρητά κάτι διαφορετικό ιδίως όταν πρόκειται για περιεχόμενο στο οποίο υφίστανται δικαιώματα τρίτων- διατίθεται μέσω των υπηρεσιών του αποθετηρίου στους χρήστες αποκλειστικά και μόνο με τους όρους των Ελληνικών αδειών Creative Commons και ειδικότερα:

Καταρχήν, με τους όρους της Ελληνικής άδειας Creative Commons Αναφορά Προέλευσης Παρόμοια Διανομή, όπως προσδιορίζονται λεπτομερώς στη σχετική Άδεια Χρήσης,

Κατά δεύτερον, με κάθε άλλη άδεια Creative Commons έκδοση 3.0 ή μεταγενέστερη που ανήκει στις κατηγορίες των Ελεύθερων Πολιτιστικών Αδειών, δηλαδή:

Κατά τρίτον, με άδειες που είναι σύμφωνες με τους ορισμούς του Free Software Foundation και της Open Source Initiative σχετικά με τις άδειες που είναι ανοιχτές και ελεύθερες.

Επίσης διατίθεται περιεχόμενο που έχει τα σημειώματα:

  1. Creative Commons Zero και άρα έχει επέλθει παραίτηση από το οικονομικό δικαίωμα των κατόχων των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, του ιδιόρρυθμου δικαιώματος του δημιουργού βάσης δεδομένων και των συγγενικών δικαιωμάτων.
  2. Public Domain Mark και άρα είναι εκτός προστασίας του συστήματος του Ν. 2121/1993 για τα πνευματικά και συγγενικά δικαιώματα καθώς και για το ιδιόρρυθμο δικαίωμα του δημιουργού βάσης δεδομένων.
  3. Τα προγράμματα Ηλεκτρονικών Υπολογιστών που χρησιμοποιούνται για την ανάπτυξη και λειτουργία του Αποθετηρίου είναι προγράμματα Ελεύθερου Λογισμικού/ Λογισμικού Ανοικτού Κώδικα (ΕΛ/ΛΑΚ) και διατίθενται με άδειες που είναι σύμφωνες με τους ορισμούς του Free Software Foundation και της Open Source Initiative σχετικά με τις άδειες που είναι ανοιχτές και ελεύθερες.

Η συγκεκριμένη άδεια με την οποία το περιεχόμενο και το λογισμικό είναι διαθέσιμο, προσδιορίζεται ειδικά ως μεταδεδομένα που διατίθενται μαζί με το περιεχόμενο ή το λογισμικό.

Το περιεχόμενο του Αποθετηρίου μπορεί να διατίθεται είτε μέσω γραφικής διεπαφής που επιτρέπει στον τελικό χρήστη τη θέαση, επεξεργασία και μεταφόρτωση του περιεχομένου, είτε μέσα από Διαδικτυακές Υπηρεσίες (web services) και Ανοιχτές Προγραμματιστικές Διεπαφές (Open APIs) οι οποίες βασίζονται σε ΕΛ/ΛΑΚ και στις οποίες άλλα πληροφοριακά συστήματα έχουν πρόσβαση σύμφωνα με τους παρόντες όρους χρήσης και μπορούν να μεταφορτώσουν δεδομένα ή μεταδεδομένα με τις άδειες Creative Commons που προσδιορίζονται ανωτέρω.

Οποιοδήποτε άλλο έργο προστατεύεται από το δίκαιο της πνευματικής ιδιοκτησίας και διατίθεται με άδειες διαφορετικές από τις ανωτέρω πρέπει να προσδιορίζεται ρητά και συγκεκριμένα ως τέτοιο.

 

Είναι δυνατόν να δημοσιευθεί και αλλού δεδομένου οτι ο καταθέτης δεν χάνει τα δικαιώματα που έχει πάνω στην εκάστοτε εργασία. Παρόλα αυτά, συνίσταται πριν τη δημοσίευση της εργασίας κάπου αλλού ο καταθέτης να ελέγχει την πολιτική του εκδότη όσον αφορά σε προηγούμενη δημοσίευση της εργασίας σε κάποιο ΙΑ.

Όχι η δημοσίευση δεν αφαιρείται από το Ίδρυμα αν και ο καταθέτης μπορεί να την καταθέσει ξανά στο καινούργιο Ίδρυμα.

Σύμφωνα με τον ορισμό του, το ΙΑ έχει ως στόχο την προβολή της ερευνητικής παραγωγής του Ιδρύματος στο οποίο ανήκει. Έτσι συνίσταται προήγουμενες εργασίες που τυχόν υπάρχουν να κατατίθενται στα ΙΑ των προηγούμενων ιδρυμάτων.

Σε περίπτωση που γίνει κάποιο παράπονο για κάποια εργασία που έχει ήδη κατατεθεί στο ΙΑ, τότε τίθεται σε εφαρμογή η "Πολιτική Κατεβάσματος" που έχει υιοθετήσει κάθε Ίδρυμα, μέχρι να διερευνηθεί κατά πόσο ισχύει ή όχι η καταγγελία που αφορά στο τεκμήριο.

Όροι Χρήσης Υπηρεσιών

 

Συχνές Ερωτήσεις

  • Τι είναι ένα Ιδρυματικό Αποθετήριο (ΙΑ);
  • Ποια τα πλεονεκτήματα από την κατάθεση ενός τεκμηρίου στο ΙΑ;
  • Ποιος αποφασίζει τι θα κατατεθεί και τι όχι σε ένα ΙΑ;
  • Ποιος έχει δυνατότητα κατάθεσης στο ΙΑ;
  • Ποια είναι η διαδικασία κατάθεσης στο ΙΑ;

 

Περισσότερα »

 

Επικοινωνία